Sahaf Mendel By Stefan Zweig Kitap Okumam

Merhabalar,
Hizli bir geri donus ile bugunku ikinci yazimida paylasayim.
Bugun Stefan Zweig tarafindan kaleme alinan kisa ama bir okudar vurucu kisa kitabi Sahaf Mendeli 
tamamladim.

Hikâye, Viyana’daki bir kafede yaşayan gibi görünen çok ilginç bir sahaf olan Mendel’i anlatır. Mendel’in inanılmaz bir hafızası vardır; hangi kitabın nerede olduğunu, fiyatını, baskısını neredeyse ezbere bilir. Onun dünyası tamamen kitaplardır.

Ancak World War I başlayınca toplum değişir. Devlet baskısı, korku ve savaş ortamı içinde Mendel de haksız şekilde suçlanır ve hayatı yavaş yavaş çöker.

Kitap aslında sadece bir sahafın hikâyesi değildir; savaşın insan kültürünü, bilgiyi ve hassas insanları nasıl yok ettiğini anlatır.

• Kitap sevgisi insanı başka bir dünyaya taşıyabilir.
• Savaş ve siyasi fanatizm kültürü ve insanlığı yok edebilir.
• Toplum bazen en değerli insanları fark etmez.
• Gerçek zenginlik para değil; bilgi ve tutkudur.
  
  Kitaptan Aldigim Notlar Asagida
• 
  

Sahaf Mendel

Stefan Zweig

Notes

Jun 7, 2026 at 8:36 AM

"Az daha unutuyordum," diye haykirds. "Masanin üstünde unuttugu kitabi hâlâ

saklyorum. Geri veremedimdi ki! Sonra arayan da olmayinca, bir an1 diye sakladum.

Fena etmedim degil mi?"

Gitti, kitabi odasindan ald1, getirdi. Hayatta, bazen, en aci olaylarmn öyle gülünç

taraflari olur ki! Bayas Sporschil bana, Hayn'in bütün kitap merakllarinca bilinen açik

saçik edebiyat örnegi olan Bibliotheca Germanorumerotich et Curiosa isimli kitabinin

ikinci cildini getirmisti. Kitaplarin da kendilerine özgü kaderleri vardir. Tesadüf, bu

kadinin, dua kitaplarindan baska hiçbir kitabin sayfasini karstirmamis olan burusuk ve

temiz elleri arasina bu muzir kitabi tutustur-mustu. Gülmemek için dudaklarm1 isirdim.

ihtiyarcagiz, bunun kiymetli bir kitap olup olmadigini soruyor, bunu muhafaza edip

etmemek hususunda benim düsüncemi ögrenmek istiyordu.

"Saklayn, dursun," dedim. "Eski dostunuz Mendel'in ruhu, kendilerine kitap sagladigi bir

alay insandan bir tanesinin, kendisini hatiladigmni görürse sad olacaktir:"

Bayan Sporschil'den ayrildim. O ölüye bu kadar sade ve bu kadar insani bir sekilde

sadik kalan, onu daha iyi hatirlamak için, saf bir düsünce ile ona ait bir kitabi itina ile

saklayan bu ihtiyar kadini çok övgüye deger buluyordum. Bense Mendel'i seneler

boyunca

unutmustum. Fakat yine biliyorum ki, kitaplar, insanlari ölümden sonra da birlestiren ve

bizi, unutmaya, hayatin bu en büyük dügmanma karsı

koruyan biricik araçtir.

Jun 7, 2026 at 8:32 AM

Zira anılar, özellikle sevgi ile karışık anma insanı daima birleştirir.

Jun 7, 2026 at 8:27 AM

Bay Standhartner'in zamaninda olsa, bir francala asirdi diye katiyen adam kovulmazd1.

Mendel ölünceye kadar francala yese bir sey olmazdi. Ama neylersin, simdiki insanlarda

insaf kalmamis! Otuz seneden fazla bir zaman bu kahvede vakit geçirmis bir müsteri

nasil kovulur? Rezalet dogrusu, ayip! Allah bunun günahin1 benden sormasin."

Bayan Sporschil heyecan içindeydi; durmadan: "Bay Standhartner olsa, vallahi böyle

yapmazdi" deyip duruyordu.

Jun 7, 2026 at 8:00 AM

Dünyanin ne kadar bos bir yer oldugunu düsünerek dudaklarimi aci aci büktüm.

Geçtiğimiz yollarda kalan son ayak izlerimiz, topugumuzun yerden kalkmasiyla beraber

rüzgârla süpürülüp gidecek olduktan sonra yasamann ne anlami vardi?

Otuz seneden fazla bir zaman, bir adam, su birkaç metrekare genisligindeki yerde nefes

alm1s, okumus,

düsünmüs, konusmustu; sonra yeni bir

"firavun" yönetimi baslamis ve üç dört senelik bir süre

"Yusuf" un unutulmasina yetmisti. Gluck kahvehanesinde Jakob Mendel'in adi bile

unutulmustu! Sanki öfkeli bir davransla, garsona, Bay Standhartner'i görmek istedigimi

söyledim ve kahvenin eski çalsan-larindan kimse bulunup bulunmadigini sordum. Bay

Standhartner kahveyi çoktan satmis ve kendisi de ölmüstü. Eski çalsanlardan hiç kimse

yoktu. Yalniz, tuvaletlere bakan ve herkesin Bayan Sokola diye çagirdigi Bayan

Sporschil, hâlâ oradayd1. Ancak onun da, bütün eski müsterileri anmsayabilecegi

kusku-luydu.

Jun 7, 2026 at 7:45 AM

Mendel, çok küçük bir komisyon karsiliginda, ögrencilere, herhangi bir kitabi saglamak

için aracilk da yapardı. Ondan bilgi almak pek ucuza mal olan bir seydi. Para, onun

hayatinda hiçbir rol oynamiyordu; sirtinda hep ayni eski giysiler görülürdü. Sabahleyin,

ögleden sonra ve aksam, birer fincan süt içer, iki ufak francala yerdi. Ögleyin karsı

lokantadan, kendisine hafif bir kahvalti getirirlerdi. Sigara içmez, kâgit oynamazdı. Hatta

diyebilirim ki, yaşamazdı da; yasayan, yalniz, beyaz camlarin arkasindaki

gözleriydi. Bu gözler onun gizemli ve verimli beyninin özünü durmaksizmn kelimeler,

kitap ve yazar

isimleriyle besliyordu. Ve bu öz, bir çayırın milyonlarca yagmur tanesini içisi gibi, bu bol

gidayi açgözlü bir istahla emiyordu. Insanlar onu kesinkes ilgilendirmezdi. Insani

tutkuların içinde sahip oldugu tek tutku, bunlarin en insanisi olan gururdu.

Jun 7, 2026 at 7:38 AM

Mendel ne bir kitap ismi ne de bir tarih unuturdu. Daima degisken, daima hareketli olan

kitaplar âleminin her yildizini, her bitkisini, her mikroskobik yaratigini tamyordu. Bu

konuda, uzmanlarin hepsinden daha fazla bilgi sahibiydi. Kütüphaneleri, onlar idare

edenlerden daha iyi tamyor, büyük tüccarlarin depolarim, çizelgeler ve fis kasalar ile

donaniml sahiplerinden daha eksiksiz biliyordu. Ve elinde hatirlama denilen o essiz

kuvvetin sihrinden baska hiçbir araç yoktu. Onun o görkemli bellegi, her olgunlasma

olaynin ezeli simni olusturan bilinçsel inat sayesinde olusmus ve kuvvetlenmisti.

Fakat bu garip adam, kitaplarin dışında her seyden habersizdi. Yaşamla ilgili olaylar,

ancak basil harfler sekline girip bir kitap sayfasi üstünde birleşerek saklandiklari andan

itibaren onun açisindan kesinlik kazanırdı. Dogrudan kitaplarin içerigini bile bilmezdi.

Sadece kitabin, yazarn, yaymncmin isimleri ve fiyati onu karsi konulamaz bir cazibe ile

çekerdi.

Jun 7, 2026 at 7:20 AM

"Istediginiz bilgileri vermedi mi? Vermedi degil, veremedi deseniz daha dogru olur. Su

katilmamis eşeğin birisidir, yirmi seneden beri tanirim onu. Yirmi seneden beri hiçbir sey

ögrenmemistir. Bu adamlar aylık almaktan başka bir şey bilmezler. Kitaplarla uğraşacağı

yerde şöförlük yapsa daha iyidir